Ερευνητικά προγράμματα

Ζέφυρος

Το ερευνητικό πρόγραμμα «Ζέφυρος: Περιηγητικά κείμενα για την Κύπρο (15ος-18ος αι.)» σχεδιάστηκε και εκπονήθηκε το 2016-2017 με την χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σύλβιας Ιωάννου και υπό την επιστημονική επίβλεψη της Ίλιας Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister, καθηγήτριας Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που προσεγγίζει με έναν καινοτόμο επιστημονικό τρόπο την αποδελτίωση πληροφοριών για την Κύπρο από συγγράμματα ταξιδιωτικής γραμματείας.

Συλλογικό έργο με επίκεντρο την Κύπρο

25 συνεργάτες σε επτά χώρες (Κύπρο, Ελλάδα, Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σουηδία, Τσεχία) εργάστηκαν για την συγκέντρωση και την κατηγοριοποίηση πληροφοριών γύρω από τον φυσικό και τον οικισμένο χώρο, τον πολιτισμό και την ιστορία της Κύπρου. Χρησιμοποιήθηκαν 125 εκδόσεις ταξιδιωτικής γραμματείας από την Συλλογή του Ιδρύματος Σύλβιας Ιωάννου, γραμμένες σε 11 γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ελληνικά, ισπανικά, ιταλικά, λατινικά, ολλανδικά, πορτογαλικά, σουηδικά, τσεχικά). Οι βιβλιογραφικές πληροφορίες πηγάζουν από τον κατάλογο Cyprus and the Levant: Rare Books from the Sylvia Ioannou Foundation, compiled by Leonora Navari, 3 vols, Athens 2016.

Το πρώτο βήμα για την διάχυση των αποτελεσμάτων του Ερευνητικού Προγράμματος Ζέφυρος, με αποδέκτη το επιστημονικό αλλά και το ευρύτερο κοινό, έγινε μέσω της διοργάνωσης του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου του Ιδρύματος Σύλβιας Ιωάννου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου. Η έκδοση του τόμου των πρακτικών αναμένεται σύντομα.

Πρωτοποριακή μέθοδος αποδελτίωσης

Σε αντίθεση με προηγούμενα προγράμματα, στον Ζέφυρο εφαρμόστηκαν κριτήρια καταγραφής που απορρέουν από την μελέτη της δομής των ταξιδιωτικών κειμένων. Με αφετηρία το μοντέλο μιας αρχετυπικής ταξιδιωτικής αφήγησης, όπως συναντάται στη μονογραφία της ‘Graecia Mendax’: Das Bild der Griechen in der franzözischen Reiseliteratur des 18. Jahrhunderts (Βιέννη 2002), η καθηγήτρια Ίλια Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister δημιούργησε, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Σύλβιας Ιωάννου, ένα καινοτόμο επιστημονικό μοντέλο αποδελτίωσης πληροφοριών. Η νέα αυτή πρωτοποριακή μεθοδολογία που τέθηκε στη διάθεση όλων των επιστημονικών συνεργατών του προγράμματος, αναδεικνύει την μεμονωμένη πληροφορία, διατηρώντας όμως ορατή την ευρύτερη δομή της και συνεπώς τα κειμενικά και ιστορικά συμφραζόμενά της. 

Η σύνδεση με την πλατφόρμα INSPIRAL

Ο Ζέφυρος συνδέεται πλέον με την διαδικτυακή πλατφόρμα INSPIRAL, που δημιουργήθηκε για να καλύψει και άλλες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου (περιλαμβανομένης της Κύπρου), ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να εντοπίζει εύκολα τις πληροφορίες που αναζητεί έχοντας πρόσβαση στα πρωτότυπα κείμενα. Αυτή η διαδικτυακή πλατφόρμα για τον περιηγητισμό και την ιστορική γεωγραφία φιλοξενεί σπάνια τεκμήρια 15ου-18ου αιώνα και χτίζει σταδιακά τον διεθνή χαρακτήρα της, φιλοξενώντας περιεχόμενο από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.